fbpx
15° Açık

Değişik İklimler Fındık Üretimini Etkileyecek

GENEL - 24 Eylül 2020 11:47 A A

İklim krizi fındığı vuracak…

İklim koşulları nedeniyle, Türkiye’de fındık üretiminde önemli değişiklikler öngörülüyor. Gerekli önlemler alınmazsa önemli verim düşüşleri yaşanabileceği konusunda uyarılarda bulunan raporda, değişen iklim koşullarının, özellikle yeni tip bitki hastalık ve zararlılarının yaygınlaşmasına neden olduğun vurgulanıyor.

Dünya fındık üretiminin tek başına yaklaşık %70’ini sağlayan, dolayısıyla fındık üretiminin anavatanı sayılan ve her yıl yaklaşık 2 milyar dolar ihracat geliri elde eden Türkiye, iklim değişikliği nedeniyle fındık üretiminde önemli bir rol ayrımında. Rainforest Alliance, UTZ Fındık Programı adına, EKOLOGOS Sürdürülebilirlik Araştırma birimi tarafından hazırlanan ve kamuoyuyla paylaşılan “Fındık, İklim Değişikliği ve Çevresel Etkileri Türkiye Raporu”, değişen iklim koşulları nedeniyle, Türkiye fındık üretiminde önemli değişiklikler öngörüyor. Gerekli önlemler alınmazsa önemli verim düşüşleri yaşanabileceği konusunda uyarılarda bulunan rapor, değişin iklim koşullarının, özellikle yeni tip bitki hastalık ve zararlılarının yaygınlaşmasına neden olduğunu vurguluyor.

Rapora göre, şimdiye kadar en yüksek verimin alındığı 250 metreye kadar olan bölgeler, önümüzdeki dönemde, küresel ısınma nedeniyle önemli sorunlara gebe. Fındık üretiminin daha yüksek rakımlara ve Batı Karadeniz’e doğru kayacağını ortaya koyan rapor, fındık üretiminin, özellikle toprak, yeraltı suları ve biyolojik çeşitlilik üzerinde önemli çevresel etkilere sahip olduğunu ortaya koyuyor. Çalışma kapsamında, öncelikle iklim değişikliğinin genelde küresel, özelde Türkiye ve Karadeniz Bölgesi’ndeki etkilerini ve gelecek dönemde yaşanabilecek değişiklikler ele alındı. Ardından, bu etkinin tarım ve özellikle de fındık üzerinde nasıl bir etkide bulunabileceğini gösteren araştırmalara yer verildi. Saha araştırması ve uzmanlarla yapılan derinlemesine mülakatlarla, bilimsel projeksiyonlar ile sahada yaşananların uyum ve ayrım noktaları saptanmaya çalışıldı. Fındığın toplumsal ve biyolojik temelli yapısal sorunları ile iklim değişikliğinin etkilerinin nasıl iç içe geçtiği incelendi. Ve fındık yetiştiriciliğinin iklim değişikliği ve çevre üzerindeki negatif ve pozitif etkileri ortaya kondu. Araştırmaya göre, miras hukuku kaynaklı arazi parçalanması, üretici yaş ortalamasının yükselmesi, alan bazlı tarımsal teşvik sistemi gibi bir dizi “Yasalar-Mevzuatlar Kaynaklı Yapısal Sorunlar” da, fındık üretiminin sürdürülebilirliği konusunda önemli etkilere sahip. Sürdürülebilir fındık üretimi için, alana dair daha çok bilimsel araştırmaya, paydaşlar arası güçlü bir iletişim ve koordinasyona ve “Bütüncül Bir Kamusal Fındık Politikası”na ihtiyaç var.

Raporda ortaya konan temel bulgular şöyle özetlenebilir: İklim Değişikliği ve Çevresel Sorunlar Karadeniz ve Fındık, İklim Değişikliğinden Etkileniyor. Karadeniz, iklimsel olarak ciddi bir değişim içinde. Bu değişim, kıyı şeridinden başlayarak sıcaklık artışlarına ve yağış rejimlerinde önemli düzensizliklere neden oluyor. Yağış miktarı aynı kalsa da, fındık için daha önemli olan düzenli yağışta ciddi sorunlar yaşanıyor. Belli dönemlerde ani ve şiddetli yağışlar görülürken, belli dönemlerde (Haziran-temmuz ağustos aylarında) yağış azalması ve hatta kuraklık görülüyor. Bu iklimsel değişiklikler, çok hassas iklim koşullarına bağlı fındık bitkisini derinden etkiliyor. Türkiye Fındık Haritası Değişiyor. Son derece özel bir iklim hassasiyetine sahip fındığın, Karadeniz özelindeki bir başka çıkmazı, kuzey bölgesinin olmaması, daha doğrusu, kuzeyin Karadeniz’le sınırlanması. Dünyada iklim değişikliği sebebiyle, hemen bütün bitki, mantar ve hayvan türleri, yani tüm flora ve fauna kuzeye doğru göç ediyor. Ne yazık ki fındığın da, -aynı kutup ayıları gibi- kuzeye doğru gidecek bir alanı yok.

Denize dökülmemesi için, fındığın var olan şartlara uyum sağlaması ve/veya ekiminin yüksek rakımlara doğru kaydırılması gerekiyor. Araştırmalara göre bir başka olasılık da, fındığın verimli üretim alanının Batı Karadeniz’e doğru daha fazla kayması. Uzun Dönemli ve Bilimsel Planlama İhtiyacı. Fındık çok yıllık bir bitki olduğundan, diğer tek yıllık bitkiler gibi, iklim değişikliğine, kuraklığa veya dona dayanıklı türlerle yıl bazında değiştirilmesi imkansız. Bu durum, uzun dönemli bir planlama ve arazi yönetimi ve tabii güçlü bir uyum programı gerektiriyor. Külleme Tehdidi Büyüyor. İklim değişikliğinin bir başka sonucu ise, böcek, hastalık ve zararlılardaki artış. Özellikle sahil şeridindeki, 250 metreye kadar olan bölgelerdeki aşırı sıcaklık artışı, bu zararlıların birkaç kez ve daha fazla sayıda üremesine yol açıyor. 2013 yılında ortaya çıkan ve Erysiphe corylacearum isimli fungus türünün neden olduğu anlaşılan külleme hastalığı, şu ana kadar büyük rekolte ve kalite düşüklüklerine neden oldu ve bölgede kalıcı hale geldi. Yeni Hastalık ve Zararlılar. Ancak tek tehdit elbette külleme değil. Yeşil kokarcanın, sıcaklık artışlarıyla birlikte fındık üretim ve kalitesine verdiği zararlar artmış durumda. Yeni tehlike ise, yeşil kokarcanın benzeri olan kahverengi kokarca dediğimiz bir böcek (Halyomorpha halys (Stal.)). Zararlılardaki artışın iklim değişikliğiyle ilgisi kesin olmamakla birlik¬te, istilacı türlerin artışları, dünyanın birçok yerinde yaşanıyor ve iklim değişikliği ile ilişkilendiriliyor. Fire Oranlarında Artış. Son süreçte, hem zararlılar, hem de iklim normallerindeki değişiklikler nedeniyle sadece verim değil, kalite düşüşleri de dikkat çekiyor. Verimin aynı gözüktüğü dönemlerde bile, zararlılar nedeniyle bozuk, küflü ve urlu olarak nitelenen fire oranlarındaki yüksek artış gözleniyor Ayak izi Küçük, Çevresel Etkisi Büyük. Fındık üretiminin, bitkinin yapısı ve üretim teknikleri nedeniyle karbon ayak izi ve iklim değişikliğine etkisi çok yüksek değil. Ancak su kaynakları, toprak, biyolojik çeşitlilik ve ekosistem üzerinde önemli etkileri var. Bu alanda mutlaka kapsamlı ve süreğen araştırmalara ihtiyaç var.

Fındık Bitkisi, Ağaçsı Yapısı Nedeniyle Aynı Zamanda Bir Karbon Yutağı. İklim değişikliğiyle mücadele açısından fındık bahçelerinin karbon tutma kapasitesinin yükseltilmesi pozitif bir etki yaratabilir. Ancak bir diğer sorun da, fındık bahçesi açmak için ormanların tahrip edilmesi. Bu konu sıkı bir denetimle şu anda tamamen kontrol altında. Ancak önümüzdeki dönemde, iklim değişikliği nedeniyle fındık üretim alanlarının yer değiştirmesi, daha yüksek alanlara taşınması gündeme gelebilir. Bu da fındık bahçeleri açmak için tekrar orman tahribatına girişilmesi riskini yaratabilir. EKOLOGOS Hakkında: Türkiye’nin ilk sürdürülebilirlik odaklı basılı yayını olan EKOIQ dergisi ve iklim değişikliği odaklı iklimhaber.org portalının yayıncılığı yapan EKOLOGOS, aynı zamanda sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği konusunda raporlar ve yayınlar üretiyor. Sürdürülebilir Kalkınma Derneği (SKD Türkiye) için “Sürdürülebilirlik İçin Eko-Etiketler” rehberi (2014) ve “100 Maddede Sürdürülebilirlik Rehberi”nin (2016) yanı sıra, 2016 yılında “Kömürden Kaçış” ve 2018 yılında “Linyit Yanmaz! Yakar!” raporlarını hazırladı. Rainforest Alliance, UTZ Fındık Programı Hakkında: UTZ Fındık Programı, Türkiye’de fındık sektöründe hayata gecen ilk bağımsız, üçüncü parti sürdürülebilirlik sertifikasyon programıdır. İlk hasadını 2014 yılında yapan program, o günden bugüne hızla gelişmiştir. 2019 yılı hasadında 17 sertifika sahibiyle, UTZ’lu çiftçi sayısı 6800’ü geçmiş durumda. 2014 yılından beri devam eden bu yolculukta UTZ Fındık Programı bir yandan sürdürülebilirlik standardını uygularken, bir yandan da fındık tarımının sosyal, çevresel ve ekonomik başlıklarda öne çıkan konularında farkındalık yarattı, paydaşlar arasında işbirliğini teşvik etti ve alandaki etkisini sürekli artırdı. 2018 yılında dünya çapında en büyük sertifikasyon programlarından olan Rainforest Alliance ve UTZ’nin birleşmesi sonucunda Türkiye’de sadece fındıkta değil çay, aromatik bitkiler, elma gibi ürünlerinde de çalışmalarını artırdı. Rainforest Alliance, küresel ölçekte iş dünyası, kırsal topluluklar ve hükümetlerle iklim değişikliği ile mücadele edebilmek için pek çok çalışma sürdürüyor. Araştırma Metodolojisi Hakkında: Araştırma kapsamında kapsamlı bir literatür araştırması gerçekleştirilerek, iklim değişikliği, çevresel etkiler ve fındık üretimi ilişkisi üzerine yapılmış çalışmalar incelendi ve değerlendirildi. Ardından Ocak, Şubat ve Mart 2019 tarihlerinde, Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon ve ilçelerinin de dahil olduğu, Türkiye fındık üretiminin neredeyse %90’ına ev sahipliği yapan Doğu Karadeniz bölgesinde yapılan gezi kapsamında, akademisyen, araştırmacı, üretici, tüccar ve sanayici olmak üzere farklı alanlardan paydaşlar¬la görüşmeler gerçekleştirildi. Son birkaç görüşme ise İstanbul ve Ankara’da yapıldı. Görüşmeler sırasında yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme teknikleri (semi-structured deep interview) kullanıldı ve paydaşların görüşleri ele alınmaya çalışıldı. Tümü kaydedilen görüşmeler sırasında kartopu (snowball) tekniği kullanılarak konuyla bağlantılı, ilişkimiz olmayan, tanımadığımız başka paydaşlara ulaşılarak, görüşme yapılan paydaş sayısı ve çeşitliliği geliştirildi. Görüşme yapılan 24 paydaşın hem kendi uzmanlık alanları hem de fındıkla bağlantılı başka alanlardaki fikir, yorum ve değerlendirilmeleri analiz edilerek raporda kullanıldı.

Rainforest Alliance, UTZ Fındık Programı Hakkında: UTZ Fındık Programı, Türkiye’de fındık sektöründe hayata gecen ilk bağımsız, üçüncü parti sürdürülebilirlik sertifikasyon programıdır. İlk hasadını 2014 yılında yapan program, o günden bugüne hızla gelişmiştir. 2019 yılı hasadında 17 sertifika sahibiyle, UTZ’lu çiftçi sayısı 6800’ü geçmiş durumda. 2014 yılından beri devam eden bu yolculukta UTZ Fındık Programı bir yandan sürdürülebilirlik standardını uygularken, bir yandan da fındık tarımının sosyal, çevresel ve ekonomik başlıklarda öne çıkan konularında farkındalık yarattı, paydaşlar arasında işbirliğini teşvik etti ve alandaki etkisini sürekli artırdı. 2018 yılında dünya çapında en büyük sertifikasyon programlarından olan Rainforest Alliance ve UTZ’nin birleşmesi sonucunda Türkiye’de sadece fındıkta değil çay, aromatik bitkiler, elma gibi ürünlerinde de çalışmalarını artırdı. Rainforest Alliance, küresel ölçekte iş dünyası, kırsal topluluklar ve hükümetlerle iklim değişikliği ile mücadele edebilmek için pek çok çalışma sürdürüyor.

KAYNAK

GENEL - 11:47 A A
BENZER HABERLER

YORUM BIRAK

YORUMLAR

Hiç yorum yapılmamış.

E-BÜLTEN ABONELİĞİ

Bültenimize kayıt olarak son gelişmelerden anında haberdar olabilirsiniz.
Somuncu İnşaat - Reklam Alanı

GÜNCEL HABERLER

  • 01
    Gümüşhane’de Aynı Belde Son 3 Ayda 2’nci Kez Karantinaya Alındı!
    Kovid salgını nedeniyle geçtiğimiz Ağustos ayında karantina uygulanan Gümüşhane’nin Kelkit ilçesi Söğütlü beldesi 3 ay sonra tekrar karantinaya alındı… Gümüşhane Valiliği’nden bugün yapılan açıklamada şöyle denildi: “Kelkit İlçesi Söğütlü Beldesinde pozitif vaka ve temaslı sayısının fazla olması nedeniyle, virüsün bulaşmasını önlenmesi ve kamu sağlığının korunması amacıyla bugünden itibaren karantina tedbiri uygulanacaktır. Kamuoyuna duyurulur.” KAYNAK Okunma: […]
  • 02
    Bu Vebal Kimin?
    Gümüşhane’nin Kürtün İlçesi  örümcek Ormanlarında yer alan ve Avrupa’nın en yüksek göknarları olan anıt ağaçların korunmasındaki zafiyet nedeniyle kimliği belirsiz kişilerin verdiği zararlar milli varlığımız olan anıt ağaçları yok olma sürecine sürüklüyor… Vatandaşların çıra almak için koruma altındaki tarihi ağaçların gövdesine verdikleri zarar acilen tedavi edilmezse çok kısa zamanda anıt ağacın ölebileceği söyleniyor. Gümüşhane’de günlük […]
  • 03
    Kovid Baba İle Oğulu 1’er Gün Arayla Aldı
    Gümüşhane’de esnaflık yapan Murat Ağaç, Covid-19 tedavisi görürken vefat eden babasından bir gün sonra aynı hastalık nedeniyle vefat ederek sevenlerini yasa boğdu… Merkeze bağlı Beyçam köyünden olan Yusuf Ağaç, önceki gün yeni tip koronavirüs hastalığı (Covid-19) nedeniyle tedavi gördüğü yeni Gümüşhane Devlet Hastanesi yoğun bakım servisinde kurtarılamayarak vefat etti ve dün toprağa verildi. Kent merkezinde […]

HAVA DURUMU

28 Kasım 2020 CUMARTESİ
15°
  • PAZ -0.8°
  • PTS -1.3°
  • SAL -2.1°

NAMAZ VAKİTLERİ

28.11.2020 11:36:54
  • 05:54 İmsak
  • 07:24 Güneş
  • 12:21 Öğle
  • 14:47 İkindi
  • 17:09 Akşam
  • 18:34 Yatsı
Somuncu İnşaat - Reklam Alanı

EN ÇOK OKUNANLAR

  • 01
    Trabzon’da salgın temaslı bir kişi dolmuşta yakalandı!
    Trabzon’da emniyet ekiplerince durdurulan bir dolmuşta, Koronavirüs temaslı bir şahıs tespit edildi. Edinilen bilgiye göre, Koronavirüslü bir hastaya temasından ötürü evde takip altında olan N.S. (75) adlı bir şahıs Trabzon’un Arsin ilçesinde dolmuşa bindi. Emniyet ekiplerince durdurulan dolmuşta yapılan sorgulama sonucunda N.S.’nin evde karantina altında olması gerekirken seyahat ettiği ortaya çıktı. Bunun üzerine N.S. hakkında […]
  • 02
    Trabzon Arsin’de Alacak Verecek Meselesi Kanlı Bitti
    Trabzon’un Arsin İlçesinde alacak verecek davası yüzünden kan aktı. 1 kişi silahla vurularak ağır yaralandı. Olay önceki gün Yeşilyalı mevkiinde yaşandı.  N.S. isimli şahıs alacak verecek meselesi nedeniyle akrabası Serkan Söylemez’i silahla vurdu.    Edinilen bilgiye göre N. S.’nin yakını fındık alımı yapıyordu. Serkan Söylemez de 2 yıl önce fındığını söz konusu kişiye sattı. Ancak […]
  • 03
    Gümüşhanespor’da Kongre Ne Zaman Yapılacak?
    Gümüşhanespor’da kongrenin ne zaman yapılacağı konusunda netlik olmaması nedeni ile kulübün geleceği konusunda bilmece ve endişe hakim olmuş durumda. Gümüşhanespor’da kongrenin ne zaman yapılacağı konusunda netlik olmaması nedeni ile kulübün geleceği konusunda bilmece ve endişe hakim olmuş durumda. Daha önce Temmuz ayında yapılacak denilen ancak pandemi nedeni ile 8 Ağustosa ertelenen kongre, İçişleri Bakanlığı Sivil […]

TAKİP EDİN!

Remedya - Reklam Alanı